ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )
26
اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )
چند فرداى آن روز احكام پادشاهى كه براى هلنديان صادر شده بود براى اعتماد الدوله فرستاده شد اسخارور چيز بيشترى در اين باره نشنيد . با وجود اينكه اوضاع هلنديان و انگليسيان در اصفهان وخيم بود اين دو گروه از خوار كردن يكديگر در چشم افغانان كوتاهى نمىكردند . انگليسيان در روز عيد فطر به مجلس شاهى دعوت شدند آنها نخست از اعتماد - الدوله خواستند كه در ميان اروپائيان تنها به آنها خلعت داده شود و جايگاه آنها در مجلس شاهى فراتر و بهتر از جايگاه هلنديان باشد و شاه آنها را پيش از هلنديان بار دهد چرا كه اعتماد الدوله نبايد هلنديان را با انگليسيان برابر شمارد چون انگليسيان اتباع پادشاهند به عكس هلنديان كه اتباع جمهورى و ياغىاند . از آنجا كه انگليسيان نامهء والى خودشان در بمبئى را به اعتماد الدوله داده و به او و نايبش و ناظر بيوتاتش پيشكشهاى هنگفت تقديم كرده بودند و نيز به سبب نامهء زبردستخان هلنديان از آن مىترسيدند كه انگليسيان موفق شوند . بنابراين اسخارور از وابستگان خود در دربار يعنى سيد صادق ( از اركان دولت نبود ولى مى - توانست آزادانه نزد شاه رود ) و اخلاصخان ايشك آغاسى باشى خواست تا او را در نگهداشت حرمت هلنديان در برابر انگليسيان يارى دهند ، و البته انعامى دريافت دارند . سيد صادق به اسخارور گفت اندوه مخور كه با هلنديان بدتر از انگليسيان رفتار نخواهد شد . هلنديان جايگاه ديرينهء خود را در مجلس شاهى در كنار شاه خواهند داشت و دست آخرش اين است كه همزمان با انگليسيان به حضور شاه بار خواهند يافت . در نيمه شب همانروز هلنديان سه خلعت دريافت داشتند . فرداى آن روز خلعتها را پوشيده سوار بر اسب در شهر گردش كردند تا افتخارى را كه نصيبشان شده بود به معرض نمايش عامه بگذارند . همان روز ريكا « 12 » ( پيك ) آمد تا نخست هلنديان را آماده كرده آنگاه آنها را به كاخ شاه برد . آنگاه ريكا نزد انگليسيان رفته آنها را آماده كرد
--> ( 12 ) - Rika نوعى خدمتكار و نوكر ، مقامات دربار رك : تذكرة الملوك .